“Thứ nhất kinh kỳ, thứ nhì phố Hiến” Cách Hà Nội chừng 60 Km, phố Hiến – Hưng Yên được biết đến với nhiều sản vật nức tiếng gần xa mà tiêu biểu là hai đặc sản dân tộc: tương Bần và nhãn lồng. Trong đó nhãn lồng là quà tặng đất trời là quà tặng đất trời dành riêng cho mảnh đất nơi đây từ lâu đã nức tiếng bởi cùi dầy, hạt nhỏ, hương thơm và vị ngọt đậm.

Không chỉ riêng dải đất dồng bằng Bắc bộ dọc bãi sông Hồng mới trồng nhãn mà rất nhiều nơi khắp đất nước Việt Nam đâu đâu cũng có bóng dáng cây nhãn. Nhưng kỳ lạ thay nhãn lồng phố Hiến lại có mùi thơm và vị ngon tuyệt vời đến thế. Không biết tự bao giờ nãn lồng được cho là vua các loài nhãn để mỗi khi có dịp ghé qua vùng đất này vào mùa thu hoạch nhãn khách đường xa dù bận bịu bao công việc cũng cố dừng chân mua bằng được vài chùm nhãn làm quà cho người thân.

Giữa mùa xuân mưa bụi bay lất phất cũng là lúc hoa nhãn nở rộ. Những bông hoa bé xíu kết thành từng chùm trắng ngà, hương thơm man mát, dịu ngọt lan tỏa khắp không gian. Người nơi xa đến phố Hiến thời gian này không khỏi ngất ngây bởi cảnh tượng này. Và khi tháng sáu về với cái nắng chói chang cũng là lúc bắt đầu một vụ thu hoạch nhãn. Những chùm nhãn nặng trĩu đung đưa trong gió trông đến là “ngộ”. Nhãn lồng được chia làm hai loại. Có loại nhãn nước nhiều mật thấm từ đầu lưỡi đến tận chân răng rồi lan khắp cơ thể. Loại nhãn cùi dừa bóc vỏ vẫn thấy khô rang nhưng cắn thấy giòn sần sật, ngọt lự.

Nhãn lồng không chỉ là món quà giải khát mùa hè mà còn là vị thuốc bổ dưỡng xuất hiện nhiều trong các bài thuốc Đông y. Để sử dụng nhãn làm thuốc phải qua chế biến thành long. Nhãn có tính nhiệt, ăn nhiều gây nóng tuy nhiên chính điều này khi kết hợp với nhiều vị thuốc lại rất bổ dưỡng cung cấp nhiều năng lượng cho cơ thể. Y học cổ truyền coi long nhãn như vị thuốc có tác dụng bồi bổ cơ thể, dưỡng huyết an thần, chữa suy nhược thần kinh và mệt mỏi…Nếu trước đây long nhãn là món ăn chỉ vua chúa, quý tộc mới được thưởng thức thì ngày nay long nhãn được bán rất nhiều ai cũng có thể mua. Đặc biệt từ lâu long nhãn phố Hiến đã là món ăn không thể thiếu trong ngày lễ cổ truyền dân tộc. Nhiều người sành ăn chọn loại nhãn để cả cành lá phơi khô vừa hợp vệ sinh lại gây bất ngờ cho người thưởng thức.

Người phố Hiến coi cây nhãn như tri ân bởi đó là giống cây hiền hòa, gắn bó với họ từ rất lâu. Hiện nay cây nhãn tổ cũng có tuổi thọ trên 400 năm, gốc to đủ vài chục người ôm mà quả vẫn sai, ngon nức tiếng. Không chỉ cho quả ngọt, mọi bộ phận của cây nhãn đều có giá trị sử dụng đem lại hiệu quả kinh tế cao. Rễ nhãn là vị thuốc, gỗ nhãn rắn chắc đóng đồ gia dụng rất bền, bóng nhãn xum xuê đủ che nắng cho cả khoảng sân rộng…Thế đâu đã hết, giống nhãn lại còn rất dễ trồng, nó vốn quen với khó nhọc, cằn cỗi nên dù không chăm sóc đầy đủ, đến mùa nhãn vẫn trổ bông kết trái. Có ai đó đã từng ví von “Nhãn là loài cống hiến cho đời tất cả những gì mình có” quả đúng không sai.

(Theo món ngon Hà Nội)